
Kirish: enteral oziqlantirishga yondashuvning evolyutsiyasi
Adekvat enteral oziqlantirishni ta'minlash disfagiya va oddiy og'iz orqali ovqatlanishga to'sqinlik qiluvchi boshqa holatlarga ega bo'lgan bemorlarni davolashning muhim jihati hisoblanadi. Agar zond orqali ovqatlantirishning taxminiy muddati 4 haftadan oshsa, zamonaviy klinik tavsiyalar gastrostomiyaga afzallik beradi [1].
An'anaviy jarrohlik gastrostomiyasi yuqori darajadagi asoratlar xavfi bilan bog'liq. So'nggi o'n yilliklarda kam invaziv usullar, xususan, kam invaziv endoskopik gastrostomiya (KIEG) "oltin standart"ga aylandi [1]. KIEG asoratlar xavfini sezilarli darajada kamaytirish va bemorning shifoxonada qolish muddatini qisqartirish imkonini beradi.
Endoskopik gastrostomiyaga ko'rsatmalar: klinik spektr
Gastrostomiyaga ko'rsatmalar juda keng bo'lib, potentsial qaytariladigan, qaytarilmaydigan va oxirgi bosqichdagi kasalliklarga chalingan bemorlarni qamrab oladi.
ESGE (European Society of Gastrointestinal Endoscopy) tavsiyalariga ko'ra, asosiy ko'rsatmalar quyidagilardan iborat: og'iz orqali ovqatlanishni imkonsiz qiladigan klinik holatlar (nevrologik kasalliklar, obstruksiya); og'iz orqali ovqatlanish yetarli bo'lmagan katabolik holatga olib keladigan o'tkir va/yoki surunkali kasalliklar; shuningdek, dekompressiv gastrostomiyani talab qiladigan surunkali ingichka ichak tutilishi [1].
| Bemorlar guruhi | Kasallik va holatlar misollari |
|---|---|
| I. Potentsial qaytariladigan kasalliklar bilan | O'tkir bosh miya qon aylanishining buzilishi, bosh miya jarohati, nerv anomaliyalari (anoreksiya), bosh va bo'yin o'smalari (potentsial davolanadigan). |
| II. Qaytarilmaydigan kasalliklar bilan | Yon amiotrofik skleroz (YAS), tarqoq skleroz, dementsiya, Parkinson kasalligi, qizilo'ngach va kardiya o'smalari. |
| III. Terminal (oxirgi bosqichdagi) kasalliklar bilan | Tarqalgan xavfli o'smalar, karsinomatoz oqibatidagi ichak tutilishi. |
Alohida e'tibor: Yon amiotrofik skleroz (YAS). YAS bilan og'rigan bemorlar uchun gastrostomiyani erta muddatda — vaznning 10% yo'qotilishidan oldin yoki yutish funktsiyasining sezilarli buzilishigacha bajarish juda muhimdir. Stomaning o'z vaqtida o'rnatilishi tana vaznining yo'qolish sur'atini kamaytiradi va hayot sifatini yaxshilaydi [1].
Gastrostomiyani o'rnatish usullari: yondashuvlarni taqqoslash
Klinik amaliyotda bir nechta asosiy kam invaziv usullar qo'llaniladi:
Usulni tanlash klinik vaziyatga va mutaxassisning malakasiga bog'liq.
Gastrostomiya uchun jihozlar: AVANOS naychalari va introduktorlari
Muolajadan keyin bemorning muvaffaqiyati va qulayligi ko'p jihatdan ishlatiladigan jihozlarning sifatiga bog'liq. AVANOS kompaniyasi gastrostomiya tizimlarini ishlab chiqarish bo'yicha jahon yetakchisi hisoblanadi.
1. AVANOS introduksiya to'plamlari
Gastrostomiyani xavfsiz va samarali o'rnatish uchun maxsus introduktor to'plamlari qo'llaniladi. AVANOS introduktor to'plami rentgenoskopik va endoskopik o'rnatish uchun mo'ljallangan bo'lib quyidagilarni o'z ichiga oladi: oshqozon devorini qorin devoriga ishonchli mahkamlash uchun Saf-T-Pexy ignalari; stomaning travmasiz kengayishini ta'minlaydigan o'rnatilgan yoriluvchi qobiqli seriyali dilatator; shuningdek, past profilli naychani o'rnatish uchun kanal uzunligini aniq aniqlashga yordam beradigan stoma o'lchash moslamasi.
2. AVANOS MIC-KEY* gastrostomik naychalari
Uzun naychani birlamchi o'rnatishdan so'ng (AVANOS MIC) ko'pincha AVANOS MIC-KEY* past profilli tugmachasiga o'tiladi.
| Xarakteristika | AVANOS MIC uzun naychasi | MIC-KEY* past profilli naychasi |
|---|---|---|
| Profil | Baland, teridan chiqib turadi | Past, teri sathida joylashadi |
| Bemor qulayligi | Harakatni cheklaydi, kiyim ostida bilinadi | Harakat erkinligini ta'minlaydi, bilinmaydi |
| Mahkamlash | Tashqi fiksator, tasodifan chiqib ketish xavfi | O'rnatilgan antirefluks klapan, ishonchli fiksatsiya |
| O'rnatish | O'lchash uchun tashqi vositalarni talab qiladi | To'plamda stoma o'lchash moslamasi mavjud |
MIC-KEY* afzalliklari: Past profil bemorning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi, o'rnatilgan antirefluks klapan suyuqlikning tesqari oqishini oldini oladi, o'rnatish qulayligi esa past profilli naychaga o'tishda ikkinchi narkozni chetlab o'tish imkonini beradi.
Bemoringizga gastrostomiya ko'rsatilganligiga shubhangiz bormi? Menejerimiz klinik vaziyatga mos ravishda optimal usul va AVANOS naychasi turini tanlashga yordam beradi.
Amaliy tajriba: O'zbekistonda AVANOS mahorat darslari
Mintaqada kam invaziv gastrostomiya usullariga bo'lgan yuqori qiziqish va amaliy ahamiyatning tasdig'i sifatida AVANOS ko'magida tashkil etilgan Medol kompaniyasining yaqinda o'tkazilgan mahorat darslari xizmat qildi.
2026-yil 20–21-yanvar kunlari O'zbekistonda ikkita asosiy tadbir bo'lib o'tdi:
.
Mutaxassis kutubxonasi va foydali materiallar
Xabardor bo'ling: obuna bo'ling!
Video-yo'riqnoma: MIC-KEY* gastrostomiyasini parvarish qilish
Uzoq muddatli qulaylikni ta'minlash va asoratlarning oldini olish uchun gastrostomiyani to'g'ri parvarish qilish juda muhimdir. Qisqa o'quv videosini tomosha qiling.
Xulosa
Kam invaziv endoskopik gastrostomiya yuqori samarali va xavfsiz usul hisoblanadi. Toshkent va O'zbekistondagi shifokorlar uchun buyurtma berish mumkin bo'lgan zamonaviy AVANOS jihozlaridan foydalanish imkoniyatiga ega bo'lish muhimdir.
Toshkent va Navoiydagi mahorat darslarida namoyish etilgan usullarni joriy qiling
Manbalar: [1] E.E. Kudryavitskiy, M.V. Monaxov, T.P. Chelyapina. Endoskopicheskaya gastrostomiya: Posobie dlya vrachey. Moskva, 2025.

Делегацию возглавила Шереметьева Ольга – первый заместитель директора департамента экономического развития и торговли Ивановской области. В составе делегации были также генеральные директора и предприниматели крупнейших текстильных компаний Ивановской области.
Подробнее